Werkwijze signaleren en vastleggen laaggeletterdheid Achtergrond In 2016 hebben wij aandacht voor laaggeletterdheid gehad. In het voorjaar hebben alle medewerkers een nascholing gevolgd. In de evaluatie komt naar voren dat het vastleggen van laaggeletterdheid niet het grootste probleem is. Ook het aansluiten op laaggeletterden lukt vaak wel, als we hiervan op de hoogte zijn Waar de meeste winst te halen is, is in het signaleren en bespreekbaar maken. Doel Signaleren en bespreken van mogelijk laaggeletterdheid met patiënten. Uitvoering Signalen mogelijk laaggeletterd: - Geregeld niet verschijnen of te laat komen op een afspraak of juist al heel vroeg aanwezig zijn voor de afspraak. - Patiënt heeft moeite met het chronologisch presenteren van symptomen. - Geen duidelijke hulpvraag benoemen maar wel om hulp vragen. - Heftige presentatie van klachten bij het maken van een afspraak. - Patiënt wordt snel boos als assistente vragen stelt alvorens zij een afspraak wil plannen. - Patiënt stelt niet of nauwelijks vragen. - Patiënt antwoord niet adequaat. - Patiënt heeft geen behoefte hebben aan uitleg of informatiemateriaal. - Patiënt gedraagt zich ongemakkelijk als hij/zij iets moet opschrijven of lezen. - Verkeerd medicijn gebruik, niet of heel laat recepten herhalen. - Patiënt heeft weinig kennis over ziektebeeld en/of over de behandeling.
Vermoeden laaggeletterde patiënt: Bij het vermoeden te maken te hebben met een laaggeletterde patiënt is het belangrijk het gesprek aan te gaan. Normaliseer het probleem door erbij te vermelden dat; ‘veel mensen in Nederland moeite hebben met lezen en schrijven' of '1 op de 9 mensen in Nederland heeft moeite met lezen en schrijven, hoe is dat voor u?' - Creëer een gesprekssituatie waarin de patiënt zich veilig voelt. - Breng het onderwerp discreet ter sprake. - Maak bijvoorbeeld gebruik van de volgende voorbeeld vragen: 1: Er zijn in Nederland veel mensen die moeite hebben met lezen en schrijven, hoe is dat voor u? 2: Er zijn in Nederland veel mensen die moeite hebben met het invullen van (medische) formulieren, hoe is dat voor u? 3: Hoe zelfverzekerd bent u om (medische) formulieren in te vullen? 4: Hoe gaat het met lezen en schrijven? 5: Hoe vaak heeft u hulp nodig bij het lezen van brieven? 6: hoeveel jaar heeft u onderwijs gehad?
Patiënt geeft aan moeite te hebben met lezen en schrijven/laaggeletterd te zijn: Bespreek met de patiënt het belang van het vastleggen in het dossier. Als de patiënt hiermee instemt kan dit ook worden vermeld op een verwijsbrief of recept. Maak voor het vastleggen van laaggeletterdheid gebruik van ICPC Z07.01 (analfabetisme). Ga na of de patiënt hier iets mee zou willen doen, denk aan een taalcursus. Communicatie met laaggeletterden Vaak wordt de patiënt toch overschat door zorgverleners. Het is dus van belang goed op je taalgebruik te letten. Enkele handvatten: - gebruik korte zinnen. Neem de tijd en praat langzaam. - Stel simpele vragen. Kies voor woorden die de patiënt ook gebruikt. - Vermijd medisch jargon. - Vermijd beeldspraak en gezegdes. - Wees concreet, herhaal de kernpunten. - Niet meer dan 1 of 2 kernpunten/boodschappen per consult. Teach back - Wat vertelt u thuis over wat ik heb gezegd? - Wat gaat u doen als u koorts krijgt? - Kunt u in uw eigen woorden vertellen wat u gaat doen? Houd instructies zo concreet mogelijk: - niet: ‘Dit pufje mag u 10 min van te voren innemen’ maar, ‘neem het pufje in de kleedkamer voor het voetballen in’. Maak gebruik van beeld materiaal, pictogrammen, tekeningen of afbeeldingen. Dit zorgt ervoor dat de patiënt het beter kan onthouden en zal begrijpen. Materialen op deze websites zijn goed te gebruiken voor laaggeletterden: www.begrijpjelichaam.nl www.bijsluiterinbeeld.nl Verwijzen Bel de Bellijn stichting lezen en schrijven: 0800-023 4444 Stichting lezen en schrijven/taal voor het leven, gaat opzoek naar een passende cursus in de buurt die aansluit bij de patiënt en zorgen dat zij contact opnemen met de patiënt. Taalcafé Stadshagen, locatie Stadkamer Stadshagen. (donderdags 9.30-11.30uur) https://stadkamer.nl/lezen-en-lenen/activiteiten Taalcursus te volgen via het Deltion college: https://www.deltion.nl/volwassenen-onderwijs/cursus/laag-opgeleiden
Werkwijze
signaleren en vastleggen laaggeletterde patiënten
Terug naar protocollenindex
Datum laatste herziening
26-02-2018
Eindverantwoordelijke
Alle praktijkmedewerkers
Werkwijze signaleren en vastleggen laaggeletterdheidAchtergrond
In 2016 hebben wij aandacht voor laaggeletterdheid gehad. In het voorjaar hebben alle medewerkers een nascholing gevolgd. In de evaluatie komt naar voren dat het vastleggen van laaggeletterdheid niet het grootste probleem is. Ook het aansluiten op laaggeletterden lukt vaak wel, als we hiervan op de hoogte zijn Waar de meeste winst te halen is, is in het signaleren en bespreekbaar maken.
Doel
Signaleren en bespreken van mogelijk laaggeletterdheid met patiënten.
Uitvoering
Signalen mogelijk laaggeletterd:
- Geregeld niet verschijnen of te laat komen op een afspraak of juist al heel vroeg aanwezig zijn voor de afspraak.
- Patiënt heeft moeite met het chronologisch presenteren van symptomen.
- Geen duidelijke hulpvraag benoemen maar wel om hulp vragen.
- Heftige presentatie van klachten bij het maken van een afspraak.
- Patiënt wordt snel boos als assistente vragen stelt alvorens zij een afspraak wil plannen.
- Patiënt stelt niet of nauwelijks vragen.
- Patiënt antwoord niet adequaat.
- Patiënt heeft geen behoefte hebben aan uitleg of informatiemateriaal.
- Patiënt gedraagt zich ongemakkelijk als hij/zij iets moet opschrijven of lezen.
- Verkeerd medicijn gebruik, niet of heel laat recepten herhalen.
- Patiënt heeft weinig kennis over ziektebeeld en/of over de behandeling.
Vermoeden laaggeletterde patiënt:
Bij het vermoeden te maken te hebben met een laaggeletterde patiënt is het belangrijk het gesprek aan te gaan. Normaliseer het probleem door erbij te vermelden dat; ‘veel mensen in Nederland moeite hebben met lezen en schrijven' of '1 op de 9 mensen in Nederland heeft moeite met lezen en schrijven, hoe is dat voor u?'
- Creëer een gesprekssituatie waarin de patiënt zich veilig voelt.
- Breng het onderwerp discreet ter sprake.
- Maak bijvoorbeeld gebruik van de volgende voorbeeld vragen:
1: Er zijn in Nederland veel mensen die moeite hebben met lezen en schrijven, hoe is dat voor u?
2: Er zijn in Nederland veel mensen die moeite hebben met het invullen van (medische) formulieren, hoe is dat voor u?
3: Hoe zelfverzekerd bent u om (medische) formulieren in te vullen?
4: Hoe gaat het met lezen en schrijven?
5: Hoe vaak heeft u hulp nodig bij het lezen van brieven?
6: hoeveel jaar heeft u onderwijs gehad?
Patiënt geeft aan moeite te hebben met lezen en schrijven/laaggeletterd te zijn:
Bespreek met de patiënt het belang van het vastleggen in het dossier. Als de patiënt hiermee instemt kan dit ook worden vermeld op een verwijsbrief of recept.
Maak voor het vastleggen van laaggeletterdheid gebruik van ICPC Z07.01 (analfabetisme).
Ga na of de patiënt hier iets mee zou willen doen, denk aan een taalcursus.
Communicatie met laaggeletterden
Vaak wordt de patiënt toch overschat door zorgverleners. Het is dus van belang goed op je taalgebruik te letten.
Enkele handvatten:
- gebruik korte zinnen. Neem de tijd en praat langzaam.
- Stel simpele vragen. Kies voor woorden die de patiënt ook gebruikt.
- Vermijd medisch jargon.
- Vermijd beeldspraak en gezegdes.
- Wees concreet, herhaal de kernpunten.
- Niet meer dan 1 of 2 kernpunten/boodschappen per consult.
Teach back
- Wat vertelt u thuis over wat ik heb gezegd?
- Wat gaat u doen als u koorts krijgt?
- Kunt u in uw eigen woorden vertellen wat u gaat doen?
Houd instructies zo concreet mogelijk:
- niet: ‘Dit pufje mag u 10 min van te voren innemen’ maar, ‘neem het pufje in de kleedkamer voor het voetballen in’.
Maak gebruik van beeld materiaal, pictogrammen, tekeningen of afbeeldingen. Dit zorgt ervoor dat de patiënt het beter kan onthouden en zal begrijpen.
Materialen op deze websites zijn goed te gebruiken voor laaggeletterden:
www.begrijpjelichaam.nl
www.bijsluiterinbeeld.nl
Verwijzen
Bel de Bellijn stichting lezen en schrijven: 0800-023 4444
Stichting lezen en schrijven/taal voor het leven, gaat opzoek naar een passende cursus in de buurt die aansluit bij de patiënt en zorgen dat zij contact opnemen met de patiënt.
Taalcafé Stadshagen, locatie Stadkamer Stadshagen. (donderdags 9.30-11.30uur)
https://stadkamer.nl/lezen-en-lenen/activiteiten
Taalcursus te volgen via het Deltion college:
https://www.deltion.nl/volwassenen-onderwijs/cursus/laag-opgeleiden